ZMYSŁ SMAKU I POWONIENIA

Filed Under (Bez kategorii) by admin on 09-09-2016

0

Powonienie i smak zajmują u człowieka stanowisko nieco odmienne niż wyższe zmysły. Ich biologiczne znaczenie dla ustroju pozostało w rozwoju filogenetycznym na tym stopniu, na którym znajdują się wszystkie zmysły zwierząt niższych. Służą one bowiem bardziej do wywoływania biologicznie ważnych odruchów, niż do wywoływania wrażeń świadomych. Rola aparatów powonienia i smaku podczas przyjmowania pokarmów nie tyle leży w tern, że za pomocą nich możemy ocenić jakość tych pokarmów, jak raczej w tern, że ich podrażnienie pobudza i utrzymuje popęd do przyjmowania pożywienia i że na drodze odruchu powoduje wydzielanie soków trawiących. W rozdziale o fizyologii trawienia przytoczone są spostrzeżenia, z których wynika, że sama woń pokarmu, a bardziej jeszcze zetknięcie się pokarmu z obwodowym aparatem zmysłu smaku, wywołuje żywą czynność ślinianek i gruczołów Mniejsza jest rola powonienia dla oddychania. Znaczenie, jakie się temu zmysłowi przypisuje, jakoby przestrzegał przed trującymi lub szkodliwymi gazami, jest chyba bardzo małe; albowiem wiele gazów szkodliwych nie posiada wcale woni, wpływ zaś ostrych gazów i par na rytm oddychania jest głównie wynikiem podrażnienia zakończeń nerwów czuciowych (dotykowych) w drogach oddechowych, a w nieznacznym tylko stopniu nerwów węchowych.
Obydwa te zmysły: powonienie i smak często bardzo współcześnie czynne i często też czucia, które uważamy za smakowe, są właściwie wywołane podnietami węchowemi. W niektórych też językach na oba rodzaje wrażeń istnieje jedno tylko określenie.
Budowa i unerwienie aparatu węchowego, Aparat obwodowy zmysłu powonienia umieszczony jest w okolicy błony śluzowej jamy nosa, obejmującej u człowieka niewielką część muszli górnej oraz przeciwległą, część przegrody nosowej (razem około 240 mm 2), Między średnią i górną muszlą a przegrodą nosową znajduje się wąska szczelina, szczelina węchowa, która z powodu swego położenia tworzy część błony śluzowej najbardziej niedostępną i najlepiej uchronioną od zetknięcia nawet ze strumieniem powietrza wdychanego, Błona węchowa jest barwy żółtawej i zawiera w swojej powierzchownej warstwie nabłonkowej dwa rodzaje komórek : 1) komórki podstawowe czyli podtrzymujące i 2) właściwe komórki węchowe, kształtu wrzecionowatego o dużych jądrach, zaopatrzone na powierzchni włoskiem, u żab kilkoma włoskami, które nazywają się włoskami  węchowymi. Ku wewnątrz komórka taka wyciąga się w nitkę, która przechodzi wprost w włókno bezrdzenne nerwu węchowego (nolfactorius), Komórki te tworzą niejako analogon do dwubiegunowych komórek zwoju międzykręgowego. A podczas gdy komórki zmysłowe innych nabłonków zmysłowych stanowią ze swemi wypustkami osobny neuron, z którym stykają się rozgałęzienia drugiego neuronu. tu tworzą komórka zmysłowa i włókno nerwu węchowego części składowe jednego neuronu. [patrz też: Implanty Stomatologiczne, stomatologia implanty, Gabinet Stomatologiczny, stomatologia Kraków ]
Włókna nerwowe, przebiwszy płytkę kości sitowej, wchodzą do opuszki węchowej (bulbus olfactorius), który stanowi już część składową mózgu, i tu wchodzą w związek z nowym neuronem. Mianowicie gałki oboczne tych włókien styka.jti się z dendrytami ko mórki następnego neuronu (t. zw. komórka mitralna) i tworzą ciało kuliste zwane kłębuszkiem (glomerulus).
Czy oprócz nerwu węchowego pośredniczy także i nerw trójdzielny (trigeminus) w przenoszeniu wrażeń węchowych, nie jest dotąd rzeczą rozstrzygniętą. Przemawiałyby zatem nieliczne spostrzeżenia dawniejszych autorów (Kl. Bernard), opierające się na skonstatowaniu przy sekcyi zupełnego zaniku nerwów węchowych u osób, które miały za życia posiadać prawidłowy węch.

Comments are closed.